AHŞAP……MÜKEMMEL MALZEME
Y.Doç.Dr. M. Osman ENGÜR
Doğada milyonlarca yıldır bulunan, ondan elde edilen ürünleri çalışma ve yaşam ortamlarımızda sıkça kullandığımız, Amerikalıların inanılmaz/ mucizevi (incredible), Kanadalıların sihirli (magical), Finlilerin aşk hikayesi (love story) olarak nitelendirdikleri bir malzemedir ahşap.
Ahşap ilkçağlardan beri insanlar tarafından kullanılan önemli bir maddedir: yemek pişirmek, alet yapmak, silah üretmek amacıyla yararlanılmıştır. Kara sabandan değirmen çarkına, saldan kadırgaya, kömürden kağıda kadar uzanan geniş kullanım alanıyla gizli bir kahraman gibi medeniyetlerin gelişiminde rol oynamıştır. Günümüzde ise teknolojik gelişmelere paralel olarak kullanımı artmış, hammadde olarak önemini asla kaybetmemiştir. Gelecek yüzyılda ne olacak? Önemini artan bir şekilde sürdürecek, “olmazsa olmaz” malzeme özelliğini koruyacaktır.
Ahşabın birkaç tanımını vermek onu tanımak ve anlamak açısından oldukça önemlidir.
AHŞAP, ağaçlarda sadece karbondioksitin fotosentetik fiksasyonu ile üretilen ve yeryüzünde en fazla bulunan yenilenebilir ve geri dönüşüm yapılabilir bir biyokaynağın biyolojik kütlesidir.
AHŞAP, iki ana komponent olan karbonhidratlar (selüloz & hemiselüloz) ve lignin ile iki yan komponent olan organik ekstraktifler ve inorganik minerallerden oluşan heterojen bir materyaldir.
AHŞAP, üç boyutlu ligno-selülozik bir polimerdir.
AHŞAP, anizotropik, hidroskopik, higroskopik, poröz, viskoelastik, biyolojik olarak bozunabilir, yanabilir, kompost yapılabilir, çevrilebilir, ağırlığına oranla yüksek dirençli, iyi izolasyon (ses&ısı&elektrik) özelliklerine sahip, yapısı boşluklu, toksik olmayan, çevre dostu, yenilenebilir, moleküler yapılı bir maddedir.
Son tanım belki de ahşabın mükemmel bir malzeme olarak kabul edilmesinin nedenlerini içinde barındırır. Bunlardan bir kaçını açmak gerekirse şunlar söylenebilir: İyi bir izolasyon malzemesidir. Isı etkisi ile oluşacak genleşme veya büzülme miktarları ihmal edilecek kadar düşüktür. Isı iletkenliği çok küçüktür. Birbiriyle veya başka bir malzeme ile tutkal, çivi,vida ve metal birleştirme elemanları ile kolayca ve kuvvetli bir şekilde birleştirilebilir. Büyük boyutlu ve çeşitli şekillerde lamine yapı malzemeleri üretilebilir. Lif yapısı ve poröz özellikleri nedeniyle boya, vernik ve cila gibi maddelerle kolayca işlemden geçirilir. Kolay işlenir. Basit aletler ve makinelerle değişik şekillere dönüştürülür. Şok direnci yüksektir. Ani yükler ve depreme karşı çok dayanıklıdır. Vibrasyonu absorbe etme özelliğine sahiptir. “İnsanları deprem değil yapılar öldürür” sözü aslında ahşaba vurgu yapmak için söylenmiştir. Odun ağırlığına oranla yüksek dirençli ve esnektir. Depremin etkisi binaların ağırlığına paralel olarak artmaktadır. Bina 10 kat hafifletilirse depremin etkisi de 10 kat azalmaktadır. Ahşap yapılarda deprem sonrasında yaşam oranları diğer yapı malzemelerine göre çok yüksektir. Mekanik direnç özellikleri son derece yüksektir. Boyuna yönde (liflere paralel) direnci, liflere dik yöndekinden 4-15 kat daha yüksektir.Venedik ve Amsterdam gibi tarihi şehirlerde meşe kazıklar üzerinde bulunan çok sayıda tarihi yapı bulunmaktadır.
Ahşap çevre dostudur. Çevre dostu olarak nitelenmesinin sebebi şunlardır: A- Yenilenebilir kaynaklardan elde edilir. B- Küresel ısınmaya neden olan karbondioksitin “hapishanesidir”. C- Üretiminde enerjiden tasarruf sağlar/ emisyonu azdır. D- Verimli bir atıktır (tekrar kullanım & geri çevrim)
Ahşabın kullanım yerleri saymakla bitmez. İnsanların ahşapla olan yakınlığı/dostluğu daha birkaç günlük bebekken başlar. Anneler bebeklerinin odalarını ahşaptan yapmak isterler, çocuklarını ahşaba teslim ederler. Çünkü toksik olmayan yapısı ile alternatif malzemeler içinde yeni doğmuş bir bebeğe en zararsız malzemedir. Ahşapla olan bu dostluk uzun yıllar sürer; boya kalemleri, kağıt-defter, oyuncaklar, yemek masaları, bahçe mobilyaları, çalışma odası, parke vb. gibi. Ahşabın insanla vedasıda oldukça anlamlıdır. Ahşap bir tabutla uğurlanmak….gibi.
Bu mükemmel malzemeyi daha iyi anlamak için insanlara şunu tavsiye ediyorum. Ahşaptan yapılmış bir ürünü/ malzemeyi yada bir yapıyı seyredin. Ahşabı seyretmek büyük bir keyiftir. Ahşap bir nesneyi bir ürünü ve bir aksesuarı elinize alın… dokunun…dikkatlice bakın….Büyüme halkaları, yapısal düzen veya düzensizlikler, açıklı-koyulu renkler, farklı desenler, çatlaklar, lekeler ve budaklar…göreceksiniz. Aslında bütün bunlar bir yaşam şeklinde var olan izlerin bütünüdür. Almanya’da yapılan bir araştırma ahşabın olumlu bir iç atmosfer yarattığını ortaya koymuştur. Ahşabın yoğun kullanıldığı ortamlarda psikolojik rahatlık yarattığı, verimi yükselttiği ve yorgunluğu azalttığı tespit edilmiştir. Çevresel konuların önem kazandığı günümüzde, ahşap %100 yenilenebilir kaynaklardan elde edilen tek yapı malzemesidir. Ağaç metabolizmasının ana ürünü olan ahşabın oluşumunda hava, su ve güneşten başka bir şeye gereksinim yoktur. Ağaç fotosentez yapar ve ahşabı artırır. Bu çevresel açıdan da en masum en zararsız üretim şeklidir.
Ahşap ortak belleğimizin ve kimliğimizin & geçmişimizin bir parçasıdır. İnsanın ahşaba bakış açısının değiştirilmesi, ahşap ile olan dostluğunun bozulması, birlikteliğinin ortadan kaldırılması ancak genetik şifresinin değiştirilmesi ile mümkündür ki bu da oldukça zordur...
Ziyaretçi: 8
Gizli: 0
Üye: 0